कोरोनावरच्या अनेक खऱ्याखोट्या पोस्ट्स, विडीओज्, प्रेझेंटेशन्स, पोस्टर्स या सगळ्या गाठोड्यात मी आणखी माझ्या हातची पुरचुंडी करून टाकणार नाही, हे ठरवलं होतं; पण कालपासून एक व्हिडीओ किंवा त्याच अर्थाचं लिखाण वेगवेगळ्या मार्गांनी पहायला/वाचायला मिळालं आणि आता काही गोष्टी स्पष्ट केल्या पाहिजेत असं वाटलं.
सदर पोस्ट्स फॉरवर्ड करताना हे KEM हॉस्पिटलचे डीन, श्वसनविकारतज्ञ किंवा अमुकतमुक अशी माहिती चिकटवली जाते. तरी मी मुळ स्त्रोतापर्यंत जाण्याचा प्रयत्न केल्यावर एका युट्युब चॅनेलने घेतलेल्या या मुलाखतीत माहिती देणारी व्यक्ती एक प्रतिष्ठीत व प्रथितयश डॉक्टर आहेत हे लक्षात आलं. वैद्यकीय शिष्टाचारास अनुसरून, या डॉक्टरांचे नाव, फोटो, मुळ विडीओ किंवा पोस्ट असं काहीही मी आता जाहीर करणार नाही. केवळ सामान्यजनांच्या माहितीखातर काही गोष्टींचं स्पष्टीकरण देत आहे.
सदर व्यक्ती कोरोनाच्या संसर्गाबद्दल लोकांनी घाबरून जाण्याचे काहीही कारण नसल्याचे सांगून, त्यांनी 'आपल्या देशात टीबी, मलेरिया, लहान मुलांचे श्वसनविकार, हगवण या अधिक गंभीर समस्या आहेत' असे म्हटले आहे, ते बरोबरंच आहे. पण त्यानंतर 'कोरोना'बद्दल माहिती देताना गडबड झाली आहे.
'कोरोना'बद्दलची माहिती सदर व्यक्ती आपल्या मोबाईलमध्ये बघून देते. या मोबाईलमधल्या माहितीचा स्त्रोत आपल्याला कळणे अशक्य आहे, परंतू काही दिवसांपासूनंच 'युनिसेफ'च्या (unicef) नावाने अतिशय चुकीची व विपर्यस्त माहिती सोशल मिडीयावर शेअर केली जात आहे. या प्रकरणात अखेर 'युनिसेफ'लाच लक्ष घालून 'आमच्या नावाने चुकीची माहिती पसरवू नका' असे आवाहन करावे लागले. युनिसेफचे स्पष्टीकरण वाचण्यासाठी क्लिक करा
युनिसेफच्या नावावर खपवली जाणारी माहिती आणि सदर विडीओत दिलेली माहिती, यात बरेच साधर्म्य आहे. काय आहे ही माहिती ? त्यातील तथ्य काय ? मिथ्या काय ? तर त्याची उत्तरे -
१. असत्य - कोरोना हा विषाणू ४०० ते ५०० मायक्रोमीटर इतका मोठा आहे.
सत्य - वरील विधान पुर्णत: चुकीचे आहे. विषाणू इतके मोठे कधीच नसतात. वैद्यकियदृष्ट्या महत्वाच्या विषाणूंपैकी सर्वात मोठा विषाणू हा पॉक्सवायरस (Poxvirus) समजला जातो. तोसुद्धा केवळ ०.२ × ०.३ मायक्रोमीटर असतो. कोरोनाबाबत बोलायचं, तर 'कोरोना' कुटुंबातील विषाणू केवळ ०.१२ मायक्रोमीटर इतक्याच आकाराचे आहेत (खालील लिंक पहा). मानवी केसही १७ ते १०० मायक्रोमीटर इतके जाड असतात. पाचशे मायकमायक्रोमीटर म्हणजे अर्धा मिलीमीटर. एवढ्या आकाराचे धुळीचे कण असतात, विषाणू नव्हे !
कोरोना विषाणूची सुक्ष्मजीवशास्त्रीय माहिती वाचण्यासाठी क्लिक करा
२. असत्य - आकाराने इतका मोठा वा वजन असल्याने हा विषाणू 'पडतो' (ग्राउंडेड आहे !)
सत्य - मुळात हा विषाणू इतका मोठा नाही, हे आधीच स्पष्ट केले आहे. दूषित पृष्ठभागावरूंन आपल्या हातांवर आणि तिथून नाका-तोंडाजवळ असा हा विषाणू प्रामुख्याने पसरतो. शिवाय शिंक, खोकला यांतून उडालेले तूषार यांच्यामुळे हवेतूनही पसरू शकतो. 'यामुळेच संशयित रुग्ण वा आजारी व्यक्तीपासून किमान एक मीटर (तीन फूट) इतके अंतर राखण्यास तसेच जिथे गर्दी होईल, असे सामाजिक कार्यक्रम वा उपक्रम टाळण्यास सुचवले जात आहे.'
जागतिक आरोग्य संघटनेची माहिती -
कोविड -१९ कसा पसरतो, याबाबत जागतिक आरोग्य संघटनेने दिलेली माहिती (how does Covid-19 spread ?)
३. असत्य - कोरोना विषाणू हा २५° -२७°से. वातावरणातंच टिकू शकतो. आपल्याकडील वातावरणात तो टिकणार नाही. मेटल सरफेसवर बारा तास, कपड्यावर नऊ तास कोरोना टिकतो असे ठाम आकडेही या विडीओ/पोस्टमध्ये दिलेले आहेत
सत्य - कुठलाही विषाणू उष्ण तापमानात विशेषतः ४०° पासून पुढे निष्प्रभ होत जातो हे खरे आहे. पण मानवी शरीराचे तापमान कायम ३६° ते ३७°से. राखले जाते. त्यामुळे बाहेरील वातावरणाचा कोरोनावर काय परिणाम होणार आहे ? विषाणू शरीराच्या बाहेर येऊन एखाद्या पृष्ठभागावर पडला, तर बाहेरच्या वातावरणाचा विषाणूवर परिणाम होईल; तिथे तो विषाणू किती काळ टिकेल हे असं कोणालाही ठामपणे सांगता येणार नाही. तापमानाचा कोरोनासंसर्ग व प्रादुर्भाव यावर फारसा परिणाम होत नाही, असेही जागतिक आरोग्य संघटनेने स्पष्ट केले आहे.
पुढील दोन लिंक्स पहा -
1. कोरोना विषाणू पृष्ठभागावर किती काळ टिकू शकतो ? जागतिक आरोग्य संघटनेची माहिती# (How long corona survives on surface ?)
2. 'कोरोना'बाबतच्या अफवांचे जागतिक आरोग्य संघटनेने केलेले खंडन
४. असत्य - मिठाच्या पाण्यामुळे 'कोरोना'ला अटकाव होईल.
सत्य - मिठाच्या पाण्याने नाक वगैरे धुतल्याने सामान्यत: सर्दीला (कॉमन कोल्ड) अटकाव होऊ शकतो. कोरोनावर याचा परिणाम होतो, असा कोणताही पुरावा नाही. (वरच्या प्रश्नातील दुसऱ्या क्रमांकाची लिंक पहावी).
५. पुढे याच विडीओत गोमुत्र, शेण खावे (??) का, या प्रश्नाला त्यांत अॅन्टीऑक्सिडंट्स, अॅन्टीबायोटीक्स असतात, असे उत्तर दिले. 'अॅन्टीबायोटीक्स'ची संज्ञा एका डॉक्टरने अशी अगदीच ढोबळपणे वापरावी, हे आश्चर्यकारक आणि खेदजनक आहे.
असो, सदर पोस्टचा उद्देश कोणावरही टिका वा बदनामी नसून, चुकीच्या माहितीचे निराकरण करणे हा आहे, हे लक्षात घ्यावे. समजा, माझी ही पोस्ट उपरोल्लेखित चुकीची माहिती देणारे विडीओ वा पोस्ट्स शेअर करणारी पेजेस्, यु ट्यूब चॅनल्स, फेसबुक वा ट्विटर अकाऊंट्स इ. च्या वाचनात आली, तर कृपया त्यांनी ही चुकीची माहिती आणखी पसरवणे टाळावे.
( याशिवाय इतर विविध पोस्ट्समधील लसूण खाणे, गरम पाण्याने आंघोळ करणे, क्रोसिनच्या दोन गोळ्या खाणे वगैरेही अफवा जागतिक आरोग्य संघटनेने धुडकावून लावलेल्या आहेत. सद्यस्थितीत कोरोनावर कोणतेही निश्चित उपचार उपलब्ध नाहीत. कोणी तसा दावा करत असल्यास ती थाप समजावी !)
'कोरोना' विषयक अधिकृत माहिती कुठे मिळेल, असे अनेकजण विचारत आहेत,
त्यांच्यासाठी पुढे काही लिंक्स देत आहे.
सार्वजनिक आरोग्य सेवा, महाराष्ट्र शासन यांची अधिकृत वेबसाईट. या वेबसाईटवर सर्व सामान्य व्यक्तींना समजेल अशाप्रकारे केवळ कोरानाच नव्हे, तर इतरही आजारांची माहिती व शासनाच्या उपाययोजना यांबाबत माहिती मिळेल. विशेषतः खाली दिलेल्या लिंकवर पहिल्याच क्रमांकाची पीडीएफ फाईल डाऊनलोड करून घ्या आणि शेअरही करा. त्यात कोरानाविषयी आवश्यक ती सर्व माहिती आहे.
कोविड-१९ बाबतची माहिती पीडीएफ स्वरुपात वाचण्यासाठी या लिंकवर क्लिक करा
सार्वजनिक आरोग्य सेवा, महाराष्ट्र शासन यांचे फेसबुक पेज -
सार्वजनिक आरोग्य सेवा, महाराष्ट्र शासन यांचे अधिकृत फेसबुक पेज पाहण्यासाठी क्लिक करा
अधिकृत ट्विटर हॅन्डल
(@MahaHealthIEC): https://twitter.com/MahaHealthIEC?s=09
२. ज्यांना अधिक खोलात जाऊन अभ्यास करायचा आहे, अपडेटेड राहायचे आहे त्यांच्यासाठी -
जागतिक आरोग्य संघटना सातत्याने नवनवीन माहिती अपडेट करत आहे. कोरोनाचे नवीन रुग्ण, आजाराबाबतची वर्तमानकालीन परिस्थिती व प्रगती ही दररोज अपडेट होत आहे. जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) ची अधिकृत वेबसाईट -
www.who.int
याशिवाय 'युनिसेफ' ही आंतरराष्ट्रीय स्तरावर माहिती देणारी दुसरी वेबसाईट आहे.
www.unicef.org
३. भारत सरकारतर्फे मिळणारे अपडेट्स पाहण्यासाठी -
www.mohfw.gov.in
४. विज्ञान विषयातील वा वैद्यकीय पदवीधर,आरोग्यसेवा कर्मचारी, चिकित्सक वाचक यांना सदर विषाणूबद्दल सुक्ष्मजीवशास्त्रीय माहिती हवी असल्यास, National Center for Biotechnology information या अमेरिकन वेबसाईटवरून माहिती मिळेल.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/
याशिवाय जगातील सर्वात जुने, वैद्यकीय विषयावरील नियतकालिक The Lancet यांची अधिकृत वेबसाईट -
https://www.thelancet.com/
संकलन - डॉ. सागर पाध्ये
(कृपया अधिकृत स्त्रोतांद्वारेच माहिती घ्या, ज्या माहितीचा स्त्रोत प्रत्यक्ष खात्री करून घेणे शक्य नाही, अशा पोस्ट्स फॉरवर्ड करणे टाळा.)
धन्यवाद !
डॉ. सागर पाध्ये
drsagarp12@gmail
